ತಂದೆಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಂದ ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಭಾವುಕರಾದ ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಪಾಂಡುರಂಗಿ
ಗದಗ
ಕೆಲವು ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕವೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸನ್ಮಾನಗಳು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅಪರೂಪದ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳು ಮಾತ್ರ ನೆರೆದವರ ಹೃದಯವನ್ನು ತಟ್ಟಿ, ಕಣ್ಣಂಚಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಜಿನುಗಿಸಿ, ಮಾತುಗಳೇ ಮೌನವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಹದ್ದೊಂದು ಅಪೂರ್ವ, ಆತ್ಮೀಯ ಹಾಗೂ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು ಗದಗಿನ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಸಮಾರಂಭ.
ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಎಂಟನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆ ಅಂಗವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾಧಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವದು. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅನಾವರಣಗೊಂಡವು. ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ಥಕತೆಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ದೊರೆಯಿತು. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಉದಾತ್ತ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜೀವ ತುಂಬಲಾಯಿತು.
ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ವಿರಕ್ತಮಠಗಳ ಶ್ರೀಗಳು ಜಾತೀಯತೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಜಾತಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ದೊಡ್ಡದು, ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವೀಯತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕ್ಷಣ ಇಡೀ ಸಮಾರಂಭದ ಭಾವಲೋಕವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ಅದು ಧಾರವಾಡದ ಹೆಸರಾಂತ ಮನೋವೈದ್ಯ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ.
ದೇಹಕ್ಕೆ ಗಾಯವಾದರೆ ಔಷಧಿ ನೀಡುವ ವೈದ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ಅದರ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅಕ್ಕರೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿ, ನೊಂದ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಭರವಸೆ ತುಂಬುವ ವೈದ್ಯರು ವಿರಳ. ಅಂತಹ ವಿರಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರದು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಮಾನವೀಯ ವ್ರತವಾಗಿತ್ತು. ರೋಗಿ ಎಂದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ನೋವು, ಆತಂಕ, ಭಯ, ನಿರಾಶೆಗಳ ನಡುವೆ ಆಸರೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಜೀವ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರದಾಗಿತ್ತು.
ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದವರು ಕೇವಲ ಔಷಧಿ ಪಡೆದು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೆಷ್ಟೋ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದ ಆ ಜೀವವೇ ಇಂದು ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಆತ್ಮೀಯರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಮಾನವೀಯ ವೈದ್ಯರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲು ಅವರ ಪುತ್ರ ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಕ್ಷಣ ಸಮಾರಂಭದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತು.
ತಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವುದು ಒಂದು ಅನುಭವ. ತಂದೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅವರ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಗೌರವವನ್ನು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ನೋವಿನ ಅನುಭವ. ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಂದೆಯ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಗನೊಬ್ಬ ನಡೆಸಿದ ಮೌನ ಸಂವಾದದಂತಿತ್ತು.
ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆ, ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದೊಂದಿಗಿನ ಆತ್ಮೀಯ ನಂಟು ಹಾಗೂ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಭಾವನೆಗಳು ಕಟ್ಟೆಯೊಡೆದವು. ಮಾತುಗಳು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವು. ನೆನಪುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಆ ತಂದೆ ಇಂದು ತಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟುಸತ್ಯ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ. ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಅವರ ಕಂಠ ಗದ್ಗದಿತವಾಯಿತು. ಕಣ್ಣುಗಳು ಒದ್ದೆಯಾದವು. ತಂದೆಯ ನೆನಪಿನ ಭಾರಕ್ಕೆ ಮಾತುಗಳೇ ಸೋತವು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಳ ಸದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾತುಗಳ ಗದ್ದಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತು ಎಂದರೆ ಅಗಲಿದ ಜೀವವೊಂದರ ನೆನಪಿಗೆ ಮಿಡಿದ ನೂರಾರು ಹೃದಯಗಳ ಮೌನ ಮಾತ್ರ.
ಅಲ್ಲಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಒಡನಾಟದ ನೆನಪುಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಾಂತ್ವನ ನೆನಪಾಗಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅವರ ಸರಳತೆ, ನಗು, ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಾಯಹಸ್ತ ನೆನಪಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಭಾವನೆಗಳೂ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದಿದ್ದವು.
ಅದು ಆನಂದ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೆನಪಿನೆಡೆಗೆ!
ಮಗನ ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವಿತ್ತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಸಾಧನೆಯ ಹೆಮ್ಮೆಯಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಆತನ ಅಗಲಿಕೆಯ ನಂತರವೂ ಹೇಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆ ಕ್ಷಣ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಠದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಎಸ್.ಎಸ್. ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊ. ಶಶಿಧರ ತೋಡ್ಕರ್ ಅವರು ಭಾವುಕರಾದ ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದ ದೃಶ್ಯವಂತೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಅದು ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಾಂತ್ವನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮಗನಿಗೆ ಹಿರಿಯರು ತೋರಿದ ಅಕ್ಕರೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವಿರ ಮಾತುಗಳು ನೀಡಲಾಗದ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೂರು ಉಪದೇಶಗಳು ತುಂಬಲಾಗದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದದ್ದೂ ಅಂತಹದೇ ಮಾನವೀಯ ಸಾಂತ್ವನ.
ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದೇ. ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಿದ ತಂದೆಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮಗನ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿರುವುದು ವಿಧಿಯ ಎಂತಹ ವಿಚಿತ್ರ ಆಟ!
ಇದೇ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಬಂಧುಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಮಿಶ್ರಭಾವನೆಗಳಿದ್ದವು. ತಮ್ಮವರೊಬ್ಬರ ಸಾಧನೆಗೆ ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆತ ಹೆಮ್ಮೆ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಆ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕೊರಗು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ.
ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ನೋವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಡಿದ ಕ್ಷಣವದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಎಷ್ಟು ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಎಂಬುದೇ ಆತನ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು. ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರೀಮಂತರು. ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಹೆಸರು, ಕೀರ್ತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು ಇದೇ.
ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಸೇವಾಭಾವಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ಇಬ್ಬರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮೂಲ ಆಶಯ ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗೌರವ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನೇ ಬದುಕಿನ ಧರ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಜೀವವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ನಮನವಾಗಿತ್ತು.
ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಇಂದು ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಮಾತುಗಳು, ಅವರ ನಗು, ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ಅವರಿಂದ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆದ ಜೀವಗಳ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವು ದೇಹವನ್ನು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯನ್ನು, ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅಳಿಸಲಾಗದು. ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಅವರ ಕಣ್ಣಂಚಿನಲ್ಲಿ ಜಿನುಗಿದ ನೀರು ಕೇವಲ ದುಃಖದ ಕಣ್ಣೀರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹೆಮ್ಮೆ, ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು ಮತ್ತು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೌನ ಸಂಕಲ್ಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಆ ಹೆಸರಿನ ಒಡೆಯ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಅದೇ ಆ ಕ್ಷಣದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ನೋವು.
ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದಾಗ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರಂತಹವರು ಅಗಲಿದಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವೇ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುವವರು ಇರುವವರೆಗೆ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಹೃದಯಗಳು ಮಿಡಿಯುವವರೆಗೆ, ಅವರ ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಆನಂದ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಮಗ. ಆದರೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ತಂದೆಯ ಬದುಕು. ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿದ್ದು ಮಗ. ಆದರೆ ಮಿಡಿದದ್ದು ಇಡೀ ಸಭಾಂಗಣದ ಹೃದಯ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಆ ದಿನ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಮಾನವೀಯತೆ!
ಆನಂದ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೆಸರಲ್ಲ. ನೊಂದ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡಿದ ಮಮತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ. ಅವರಿಲ್ಲದ ನೋವು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಸದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಹಂಚಿಹೋದ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಲ್ಲ… ಆದರೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಆನಂದ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
